JEMIOŁA (Viscum)

W Polsce istnieją trzy gatunki jemioły zwyczajna, jodłowa oraz rozpierzchła.
Jemioła zwyczajna występuje głównie na drzewach liściastych, topole, wierzby, brzozy, graby, lipy, robinie, kasztanowce, drzewa owocowe.

Jemioła jodłowa, która jak sama nazwa wskazuje występuje wyłącznie na jodłach oraz

jemioła rozpierzchła, którą znajdziemy na sosnach i świerkach.

Jemioła, jako roślina „przytwierdzona” do drzewa, nie ma bezpośredniego kontaktu z ziemią, z symbolicznie rozumianym „dołem”. Jednocześnie, choć rośnie wysoko, nie sięga nieba, czyli „góry”. Sytuuje się więc w przestrzeni granicznej, jakby zawieszona pomiędzy dwoma światami. A granica, jak dobrze wiemy, to obszar, w którym objawia się sacrum, a wszystko, co znajduje się na styku sfer, zyskuje charakter magiczny.

Dodatkowo jemioła różni się od swoich żywicieli tym, że pozostaje zielona przez cały rok. Nie podlega więc typowemu dla większości roślin cyklowi życia, śmierci jesienią i odrodzenia wiosną, co jeszcze mocniej podkreśla jej wyjątkowość.

Jako roślina wiecznie zielona zdaje się odzwierciedlać niezmienny porządek zaświatów przestrzeni, w której czas nie istnieje.

Co więcej, po zaschnięciu jemioła przybiera żółtozłotą barwę. A złoto od wieków kojarzone jest z tym, co duchowe, pozaziemskie, z nieprzemijającą rzeczywistością. Wszystko to sprawia, że jemioła od dawien dawna postrzegana jest jako roślina o wyjątkowych, symbolicznych właściwościach.

Głównym, starożytnym źródłem mówiącym o rytualnym użyciu jemioły przez Druidów jest dzieło rzymskiego historyka Pliniusza Starszego. Według niego, Druidzi cenili jemiołę rosnącą na dębie, drzewie szczególnie dla nich cennym, za wyjątkowo święty dar.

Pozyskiwanie jemioły wiązało się z rytuałem określanym jako Rytuał Dębu i Jemioły (ang. Ritual of Oak and Mistletoe). Kapłan w białej todze wspinał się na dąb i ścinał jemiołę złotym sierpem. Jemioła była łapana na białą tkaninę, pilnując aby nie dotknęła ziemi, wówczas traciła swą magiczną moc.

Po ceremonii jemiołę wykorzystywano w celach magicznych oraz leczniczych. Jako panaceum na różne przypadłości: miała być środkiem odtruwającym, lekiem na bezpłodność, a nawet afrodyzjakiem.

Podobnie jak u Celtów również przez naszych sławiańskich przodków jemioła była postrzegana jako roślina „zawieszona” między światem ziemskim a niebiańskim.

I tutaj również ta rosnąca na dębie posiadała największą moc.

Dąb był drzewem Peruna więc roślina pasożytująca na tak potężnym drzewie również nabierała cech sakralnych.

Kolejnym podobieństwem było pozyskiwanie jemioły przez naszych przodków. Tutaj również chcąc zdobyć gałązkę jemioły należało wejść na drzewo, ale nie ścinać jej, lecz obić obuchem siekiery i ostrożnie rzucić na dół, gdzie druga osoba mogła ją złapać jeszcze w locie, gdyż tak jak u Celtów, ta która zetknęła się z ziemią stawała się bezużyteczna.

Według przekazów etnograficznych z terenów Polski, Białorusi i Ukrainy suszoną jemiołę wieszano nad drzwiami, aby chroniła dom przed: piorunami, czarami, urokami i demonami.

W niektórych regionach wrzucano jej gałązki do ognia podczas burzy jako apotropeion, środek odwracający nieszczęścia.

Wierzono, że roślina „niebieska” rosnąca ponad ziemią potrafi poskromić siły związane z niebem np. pioruny od samego Peruna.

W niektórych regionach jemiołę z dębu palono w obrzędach oczyszczających lub odczyniających uroki.

By zapewnić dostatek i powodzenie młodożeńcom, zatykano jej gałązkę w weselny korowaj. Można też było przyczepiać jemiołę do drzwi domu weselnego, lub ułożyć przed sypialnią, by uchronić nowożeńców przed koszmarami.

Magiczne wykorzystanie jemioły miało naszym przodkom przede wszystkim przynosić szczęście i dostatek, co widać również w innym zwyczaju, który nakazuje uderzanie jemiołą krów, by zwiększyć ich płodność i mleczność.

Okadzanie uli przy pomocy jemioły miało mieć wpływ na siłę i odporność pszczół przeciw chorobom. Gałązki jemioły wkładano do uli wraz z woskiem, by w następnym roku cieszyć się dużymi ilościami pozyskanego miodu.

Pod jemiołą w wielu kulturach i regionach świata stawały młode panny, które oczekiwały licznego potomstwa.

Całowanie się pod wiszącą u powały jemiołą już u starożytnych Greków miało być obietnicą zaślubin i szczęścia w życiu.

Na terenach sławiańskich zwyczaj całowania się pod jemiołą wywodzi się z obrzędów Szczodrych Godów, podczas których gałązki rośliny zawieszano pod powałą domu. Miejsce, w którym wisiała jemioła, stawało się symbolicznie „centrum świata”, punktem styku codzienności z tym, co święte i pozaczasowe.

Para, która całowała się pod nią wchodziła na moment w tę wyjątkową, oderwaną od zwykłego czasu rzeczywistość. Wierzono, że gest ten sprzyja spełnieniu marzeń o trwałej miłości, zgodzie i szczęściu.

Ziele jemioły dodawane do ciepłej kąpieli miało wzmacniać chorowite i słabowite dzieci.

Rośliny używano do sporządzania specyfików na kaszel, astmę, bóle głowy, choroby kobiece czy układu pokarmowego, obniżenie ciśnienia i leczenie miażdżycy.

Jemioła jest półpasożytem (hemiparazytem). Oznacza to, że pobiera z drzewa żywiciela wodę i sole mineralne, dzięki tzw. haustoriom, czyli korzeniom wrastającym w tkanki drzewa;

sama przeprowadza aktywną fotosyntezę, ponieważ zawiera chlorofil wytwarza więc cukry i większość pozostałych związków organicznych samodzielnie.

Ziele zawiera wiele substancji aktywnych biologicznie, a jego skład silnie zależy od drzewa żywiciela.

Jemioła z topoli, jodły, dębu, jabłoni lub lipy potrafi mieć różny profil fitochemiczny, inną proporcję lektyn, viscotoksyn, flawonoidów itd.

W zielarstwie ludowym i europejskim używano prawie wyłącznie jemioły z drzew liściastych.

Jemioła z jodły jest silniejsza w działaniu, choć np. w Niemczech i Szwajcarii preparaty farmaceutyczne robi się właśnie z niej.

Kuracje zielem pomagają w leczeniu miażdżycy, problemach z oddychaniem i układem krążenia.

Jemioła obniża ciśnienie, wzmacnia pracę trzustki. Działa rozkurczająco, wzmacniająco, moczopędnie, wpływa regulująco na przemianę materii, pobudza komórki odpornościowe.

Jest stosowana przy leczeniu padaczki, krwotokach płucnych i przy zbyt obfitych krwawieniach miesiączkowych, a także mięśniakach i torbielach.

Współczesne wykorzystanie jemioły w terapii nowotworów opiera się na najnowszych odkryciach dotyczących jej właściwości cytotoksycznych. Roślina ta była badana pod kątem różnych mechanizmów przeciwnowotworowych, a wyniki wskazują na jej zdolność do wywoływania apoptozy oraz działania cytotoksycznego.

Jemioła wykazuje również działanie immunomodulujące, wspierając dojrzewanie i różnicowanie limfocytów T. Warto jednak podkreślić, że jej zastosowanie wspomagające dotyczy głównie podskórnego lub dożylnego podawania ekstraktów, prowadzonego pod nadzorem lekarza. Udokumentowano także szerokie właściwości przeciwzapalne aktywnych związków zawartych w jemiole.

Ważna informacja dotycząca stosowania.

Wyciągi alkoholowe i wodne gorące: krwotoki maciczne, miażdżyca, przepuszczalność naczyń krwionośnych, choroby wątroby i woreczka żółciowego, skąpomocz, wyczerpanie nerwowe, skurcze jelitowe, zaburzenia metabolizmu.

Wyciągi zimne: nadciśnienie, zapalenie dróg moczowych, dusznica, krwiomocz, krwawienia miesiączkowe, krwawe biegunki, osłabienie serca, choroby zakaźne, nowotwory, nerwice wegetatywne, stany lękowe.

Jemiołę można łączyć ze skrzypem polnym, pokrzywą, jasnotą białą i innymi ziołami.

SUSZENIE I ZBIÓR

Jemiołę zbieramy zimą, jest wtedy najcenniejsza, ścinamy obuchem siekiery lub obłamujemy delikatnie cienkie gałązki ze skórzastymi liśćmi, pozostawiając grubsze.

Suszymy w temperaturze nie wyższej niż 25 stopni C. przechowujemy w przewiewnym miejscu. Owoce oraz ziele jemioły możemy również mrozić.

MACERAT

2-3 łyżki rozdrobnionego ziela zalać 250 ml. letniej przegotowanej wody na około 8 godzin, odcisnąć i pić 3 do 4 razy dziennie po 100 ml.

NAPAR

2 łyżki suchego ziela zalać 250 ml. wrzącej wody, zaparzać pod przykryciem 20 minut. Pić jak macerat.

ODWAR

Garść ziela zalać 250 ml. wody i podgrzewać powoli, nie doprowadzając do wrzenia około 5 minut. Stosować do nasiadówek przy stanach zapalnych narządów płciowych.

SYROP Z JEMIOŁY

Pół szklanki świeżego, mielonego ziela (ewentualnie może być suche) zalać 200 ml. przegotowanej wody w temperaturze pokojowej, odstawić na 12 godzin. Przecedzić, na każde 100 ml. wyciągu dać 100 ml. miodu, wymieszać. Pić 3 do 4 razy dziennie po 30 ml.

NALEWKA Z SUSZU

Pół szklanki suszu zalać 400 ml. wódki 40-50 %, wytrawiać 14 dni, przefiltrować, zażywać 2 do 3 razy dziennie po 10-15 ml. rozpuszczonych w 50 ml. wody.

NALEWKA Z ZIELA ŚWIEŻEGO

40 dag. świeżych liści jemioły zalać 1 litrem białego, słodkiego wina. Odstawić na 10 dni, zlać do ciemnej butelki. Stosować 2 razy dziennie przed posiłkiem po 0,5 szklanki.

Kurację przeprowadzamy przez 15 dni, stosujemy przy miażdżycy, nadciśnieniu, obfitych miesiączkach.

WYCIĄG OLEJOWY

Pół szklanki zmielonego ziela lub suszu skropić delikatnie alkoholem i po 15 minutach zalać 100 ml. oleju o temperaturze pokojowej. wytrawiać 14 dni w ciemnym miejscu. Przefiltrować, zażywać 3 razy dziennie po 1 łyżce. Mozna stosować do przygotowania maści oraz okładów.

MAŚĆ Z ZIELA I JAGÓD JEMIOŁY

Pół szklanki świeżego ziela i owoców (pół na pół) zemleć i zalać 50 ml. oleju o temperaturze pokojowej, wytrawiać 30 dni w ciemnym miejscu. Przefiltrować, wymieszać z maścią linomag lub lanoliną, w proporcji jedna część oleju, jedna część maści. Ucierać w kąpieli wodnej o temperaturze 30 stopni, na końcu dodać 2 łyżki świeżych zmielonych owoców jemioły, wymieszać. Smarować 3-4 razy dziennie, poleca się 6 godzinny opatrunek zamknięty.

Leczy guzy, choroby dermatologiczne, rany, oparzenia.

MAŚĆ Z OWOCÓW JEMIOŁY

100 gram owoców jemioły, 35 gram soli fizjologicznej, 15 gram gliceryny, 20 gram linomagu, 30 gram oleju rycynowego. Wszystkie składniki, które dodajemy do owoców jemioły zmieszane razem muszą mieć wagę równą owocom czyli 100 gram.

Składniki wraz z owocami, ucieramy w moździerzu, to żmudna i długa praca, możemy ewentualnie użyć blendera z końcówką do miksowania. Osobiście jednak uważam, że wszystko co robione ręcznie ma większą moc, ze względu na nasz trud i nasze serce włożone w pracę.

Maść działa na wszelkie wrzody, odciski, guzy rakowe. Maść należy przechowywać w lodówce.

MASECZKA Z JEMIOŁY NA WŁOSY I SKÓRĘ

Garść rozdrobnionych liści jemioły miksujemy z 20 ml. mleka kokosowego. Nakładamy na oczyszczoną twarz, po 15 minutach zmywamy.

Maseczka na twarz działa oczyszczająco i odżywczo.

W ten sam sposób postępujemy z maseczką na włosy, z tym, że tu zamiast mleka używamy olejów, zwiększając ilość surowców zależnie od potrzeb.

Maseczka na włosy to doskonała odżywka wzmacniająca.

Przeciwwskazania.

Owoce jemioły są toksyczne, do stosowania wewnętrznego używa się wyłącznie odpowiednio przygotowanych liści i pędów, nigdy jagód.

Przeciwwskazania do stosowania jemioły obejmują ciążę, karmienie piersią. Nie powinna być stosowana u osób z niewydolnością nerek, nadczynnością tarczycy oraz niskim ciśnieniem krwi. Jemioła może nasilić działanie leków hipotensyjnych, co grozi nadmiernym spadkiem ciśnienia.

Wyciągi alkoholowe z jemioły nie powinny być spożywane w chorobie alkoholowej oraz przewlekłych chorobach wątroby.

Ponieważ przetwory z jemioły mogą stymulować układ odpornościowy, są przeciwwskazane u osób po przeszczepach, a także u osób z chorobami autoimmunologicznymi leczonymi immunosupresyjnie.

Z miłością Dziewanna

© Tekst autorski. Proszę nie kopiować bez oznaczenia źródła.

Materiały zawarte na tej stronie nie stanowią żadnej porady o charakterze medycznym, służą one wyłącznie w celach informacyjnych. Wszelkie kuracje lecznicze należy skonsultować z lekarzem lub fitoterapeutą. Przed zastosowaniem kuracji ziołami zawsze sprawdzaj przeciwwskazania i interakcje z lekami, jeśli takie przyjmujesz.